scriba 1

	Egyptologica Vlaanderen: De Scriba
	De Scriba nr 1 De Scriba nr 2 De Scriba nr 3 De Scriba nr 4 De Scriba nr 5
Redactie en samenstelling: Peter Dils en Jacques Kinnaer Eindredactie: Manu Tassier Lay-out: Jacques Kinnaer © 1992, Peeters en Egyptologica Vlaanderen De geschiedenis van het oude Egypte, een inleiding Ramses II : King of kings De Ene en de Velen : Opmerkingen over het Oudegyptisch godsbeeld Seth, God tussen Goed en Kwaad De schepping van de wereld volgens de Egyptenaren Echnaton, Nefertiti en de theologie van de Atoncultus De grote tempel van Aboe Simbel: Aspecten van zijn architectuur, decoratie en theologisch systeem De Vallei der Koninginnen De Vallei der Nobelen Antieke en moderne grafroverij in Egypte De geschiedenis van het oude Egypte, een inleiding Peter Dils Elke vorm van historisch onderzoek heeft nood aan structurering, aan een indeling van de bronnen in chronologische periodes. Een eerste vereiste is het bepalen van een begin- en einddatum. Daarna kan men binnen deze tijdspanne een verdere, verfijnde periodisering aanbrengen. Dat is dan ook de hoofdbedoeling van de hierna volgende tekst: inzicht verschaffen in de fundamentele chronologische structuren van de Egyptische geschiedenis. Daarbij hebben we geprobeerd vooral oog te hebben voor de problemen waarmee de lezer wordt geconfronteerd als hij twee verschillende boeken over de geschiedenis van Egypte naast mekaar legt. Na een summiere uiteenzetting van de periodisering van de geschiedenis, geven we vervolgens een bondig overzicht van de bronnen waarover de egyptoloog beschikt om de geschiedenis van het land van de farao's te reconstrueren. Een beknopt overzicht van de Oudegyptische geschiedenis zelf sluit dit artikel af. Begin- en einddatum van de Oudegyptische geschiedenis De einddatum van de faraonische beschaving De begindatum van de faraonische geschiedenis Periodisering van de Oudegyptische geschiedenis De indeling van de geschiedenis in dynastieën Excursus: de schrijfwijze van de koningsnamen De indeling in ruimere periodes De periodes voor en na de dynastieke periode De dynastieke periode Naar een nieuwe indeling van de dynastieke periode? De Oudegyptische geschiedenis in jaartallen De bronnen van de Egyptische geschiedenis Niet-geschreven bronnen Archeologische bronnen Iconografische bronnen Geschreven bronnen Documentaire teksten Literaire teksten Gesacraliseerde teksten De Oudegyptische geschiedenis in een notedop Het predynasticum Het protodynasticum De Thinietentijd Het Oude Rijk De Eerste Tussenperiode Het Middenrijk De Tweede Tussenperiode Het Nieuwe Rijk De pre-Amarna periode De Amarna periode De post-Amarna periode en de Ramessiedentijd De Derde Tussenperiode De Late Tijd De Koesjietentijd en de Saïtentijd De Perzische overheersingen en de laatste autochtone dynastieën De Grieks-Romeinse Periode Bibliografie inhoudstafel Ramses II: King of kings Marleen Reynders Meer nog dan enige andere farao spreekt de figuur van Ramses II, de Grote, tot onze verbeelding. De zogenaamde farao van de Exodus met zijn talloze oorlogen en lange regeringsperiode is terecht het symbool geworden voor de grandeur van faraonisch Egypte. Ramses' afkomst en kinderjaren Ramses II als farao De koninklijke familie Ramses II en de eeuwigheid De uitstraling van Ramses II Bibliografie inhoudstafel De Ene en de Velen. Opmerkingen over het Oudegyptisch godsbeeld Jacques Kinnaer Elke studie gewijd aan de cultuur van de oude Egyptenaren moet vroeg of laat spreken over de godsdienst die haar gedurende haar meer dan 3000 jaar lange geschiedenis heeft gemotiveerd. Want wie zich met het oude Egypte bezighoudt, wordt vaak bevangen door de indruk dat zijn hele beschaving bijna uitsluitend uit zijn religieuze opvattingen is voortgevloeid. Het was immers een heilig geloof in een leven na de dood dat aan de basis lag van de bouw van het oudst bekende stenen monument ter wereld: de trappenpiramide en het dodencomplex van koning Djoser in het begin van de 3de dynastie; een geloof dat resulteerde in de bouw van de imposante piramiden te Giza; en in de aanleg van de prachtige, niet minder indrukwekkende rotsgraven in de Vallei der Koningen meer dan 1000 jaar later. Hetzelfde geloof leidde ook onvermijdelijk tot de bouw van luisterrijke tempels waarvan de reliëfs ooit van bonte kleuren waren voorzien, en waarvan er ons veel te weinig bewaard zijn gebleven. Een groot deel van het leven op de oevers van de rustig stromende en zich nergens om bekommerende Nijl speelde zich in en rond de tempeldomeinen af, die niet alleen plaatsen waren van cultus en verering, maar die tegelijk een zeer belangrijke plaats innamen in de Egyptische maatschappij als administratieve en wetenschappelijke centra. De centrale plaats van de godsdienst in het leven van de oude Egyptenaren brengt met zich mee dat als men hun mentaliteit beter wil leren kennen, men zich bijna noodzakelijkerwijs in hun religieuze ideeënwereld moet verdiepen. Deze bijdrage in het eerste nummer van De Scriba beoogt can ook veel meer te zijn dan alleen maar een studie van de Oudegyptische godenwereld, waarvan het belangrijkste deel enkel een saaie opsomming van de talloze goden en godinnen zou zijn. Hoewel we terloops wel kennis zullen maken met enkele van de belangrijkste goden die het Egyptische pantheon bevolkten - een kennismaking die overigens alleen maar een vlotter en beter verstaan van de rest van deze korte studie tot doel heeft - zal onze aandacht vooral uitgaan naar de dieperliggende achtergronden van deze boeiende godsdienst. We zullen trachten ons een idee te vormen van het Oudegyptische godsbeeld. De bronnen De ongeschreven bronnen De geschreven bronnen De studie van de Egyptische godsdienst Een blik in de Oudegyptische godenwereldAmon Anoebis Apis Aton Chnoem Chonsoe Geb Hapi Hathor Horus Isis Maät Min Moet Montoe Noen Noet Osiris Ptah Re Sechmet Seth Sobek Thot Het begrip god Betekenis van het woord god Het abstracte gebruik van het woord god Het geslacht van de goden Goden en godinnen Androgyne goden De ontdubbeling van een geslachtloos principe De ordening van goden in groepen Paarvorming Triades Vier en acht goden De Enneade Andere groeperingen van goden De verschijningsvorm van de goden Een bizar allegaartje Naar een beter begrip van de Egyptische symboliek Fabelachtige goden De heilige dieren De ware vorm van de Egyptische goden De Ene en de Velen De namen en verschijningsvormen van de goden De goden in hun tempels Vreemde genealogieën De Ene en de Velen Bibliografie inhoudstafel Seth, God tussen Goed en Kwaad Paul Van Lindt Een figuur als Seth in het kader van de Egyptische godsdienst bespreken is geen eenvoudige opgave. Niet alleen is Seth een vrij complexe god die in de loop der tijden verscheidene gedaantewisselingen heeft ondergaan, ook de Egyptische godsdienst kan niet onmiddellijk in tijd en ruimte eenduidig bepaald worden. De Egyptische godsdienst wordt immers gekenmerkt door de aanwezigheid van diverse lokale theologieën die, naast geografische verschillen, ook in de tijd geëvolueerd zijn. Het is feitelijk eigenaardig dat aan Seth, een buitenbeentje in de Egyptische godsdienst, tot nu toe maar zeer weinig studies zijn gewijd. De schaarse bronnen, gecombineerd met een onduidelijke evolutie, zijn daar zeker niet vreemd aan. Daarom zal het beeld dat we zullen trachten te schetsen, noodzakelijkerwijze fragmentarisch zijn. Toch hopen we voldoende elementen aan te brengen om zowel een idee te geven van het karakter dat achter deze god schuilt als van de complexiteit van het onderzoek naar de evolutie van de Egyptische godsdienst. De betekenis van de naam Seth Seth tijdens het Pre- en Protodynasticum en tijdens de Thinietentijd Seth tijdens het Oude Rijk Seth tijdens het Midden- en het Nieuwe Rijk Seth tijdens de latere periodes De bijbelse Seth Bibliografie inhoudstafel De grote tempel van Aboe Simbel Aspecten van zijn architectuur, decoratie en theologisch systeem Peter Dils De twee tempels van Aboe Simbel behoren tot de bekendste monumenten van Egypte, ja zelfs tot de voornaamste monumenten van de mensheid. Met deze tekst spitsen we ons vooral toe op de grootste van de twee. Daarbij willen we drie doelstellingen nastreven. Ten eerste wordt er een beschrijving gegeven van de architectuur van de grote tempel en zullen we nagaan hoe de verschillende ruimtes van deze rotstempel te vergelijken zijn met de ruimtes in een vrijstaande, uit steenblokken opgebouwde tempel. Ten tweede wordt de wanddecoratie beschreven. Aan de hand van deze decoratie en met behulp van enkele teksten zullen we, ten derde, pogen een gedeelte van het theologisch systeem te ontsluieren. Inleiding De situering van de tempels Historiek van het oord De verschillende onderdelen van de grote tempel De voorhof De voorgevel Het heiligdom in open lucht De toegang De Osirispijler-zaal De schatkamers De (tweede) hypostyle zaal De offerandezaal De barkenkapel-naos Synthese De theologie van de tempel De zuidelijke kapel Besluit Bibliografie inhoudstafel Copyright © 2002, Egyptologica Vlaanderen VZW/ René Preys Base URL: http://www.egyptologica-vlaanderen.be/